Erzurum Kongre Binası’nı Yıkmak Kolay, Yerini Doldurmak İmkânsız

Erzurum Kongre Binası’nın depreme dayanıksız olduğu gerekçesiyle yıkılmasının gündeme gelmesi, şehir adına son derece düşündürücü bir noktaya işaret ediyor. Evet, deprem gerçeği bu ülkenin kaçamayacağı bir hakikat. Evet, insan hayatı her şeyin önünde gelir. Ancak konu Erzurum Kongre Binası olunca mesele sadece mühendislik raporlarıyla açıklanamaz.

Bu bina sıradan bir yapı değil. Bu bina, Cumhuriyet’in temellerinin atıldığı, milli iradenin ete kemiğe büründüğü bir mekân. Erzurum’un yalnızca geçmişini değil, Türkiye’nin kader anlarından birini temsil ediyor. Böyle bir yapının “yıkım” kelimesiyle yan yana anılması bile başlı başına bir zihniyet problemidir.

Depreme dayanıksızsa güçlendirilir. Riskliyse bilimsel yöntemlerle ayağa kaldırılır. Ama doğrudan yıkımı konuşmak, kolaycılığın ve tarihi yük olarak görmenin açık göstergesidir. Bugün dünyanın birçok ülkesinde bizden çok daha eski, çok daha riskli yapılar ayakta tutulabiliyorsa, mesele imkânsızlık değil irade meselesidir.

Şunu net söylemek gerekir: Erzurum Kongre Binası’nın yıkılması bu şehre hiçbir şey kazandırmaz. Ne turizm, ne kültür, ne kimlik, ne de hafıza açısından. Aksine, Erzurum’un tarihsel ağırlığını zayıflatır, şehri sıradanlaştırır, geçmişle bağını koparır. Bir şehri şehir yapan şey yalnızca yolları, binaları değil; hatıralarıdır.

Bugün Erzurum Kongre Binası’nı gözden çıkaran anlayış, yarın başka bir tarihi yapıyı da “risk” gerekçesiyle gündeme alabilir. O yüzden bu mesele bir bina meselesi değil, bir duruş meselesidir.

Ben bu şehrin hafızasının rapor masalarında silinmesine razı değilim. Erzurum Kongre Binası yıkılmamalı. Güçlendirilerek, korunarak, asli kimliği bozulmadan yaşatılmalıdır. Çünkü bu bina ayakta kaldıkça Erzurum’un sözü güçlüdür. Yıkılırsa, kaybedilen sadece taş duvarlar olmaz.

Tarih bir kere yıkılırsa, bir daha yerine konulamaz.