ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı askeri operasyon ikinci gününde şiddetlenerek devam ederken, İran devlet televizyonu ülkenin dini lideri Ali Hamaney’in saldırılarda hayatını kaybettiğini duyurdu. Açıklama, bölgesel ve küresel siyasette yeni ve kritik bir dönemin başladığı şeklinde yorumlandı.
ABD Başkanı Donald Trump, sahibi olduğu Truth Social platformu üzerinden yaptığı paylaşımda operasyon sırasında Hamaney’in öldürüldüğünü belirtti. Trump, açıklamasında saldırıların hedefinin “rejim değişikliği” olduğunu ifade etti. İran devlet televizyonu ise Hamaney’in ABD-İsrail saldırısında hayatını kaybettiğini doğruladı.
İran hükümeti, Hamaney’in ölümünün ardından ülkede 40 günlük ulusal yas ve 7 günlük resmî tatil ilan edildiğini açıkladı. Yapılan resmi açıklamada saldırının “cezasız kalmayacağı” vurgulanarak, saldırının failleri ve emri verenlerin “pişman edileceği” ifadelerine yer verildi.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan yayımladığı mesajda, suikastı “başta Şiiler olmak üzere dünyanın her yerindeki Müslümanlara karşı açık bir savaş” olarak nitelendirdi. Pezeşkiyan, İran İslam Cumhuriyeti’nin bu saldırıya karşılık vermeyi “görev ve meşru hak” olarak gördüğünü söyledi.
Saldırılarda İran Genelkurmay Başkanı Abdülrahim Musevi, Savunma Bakanı Aziz Nasırzade, İran Savunma Konseyi Genel Sekreteri Ali Şemhani ve Devrim Muhafızları Komutanı Muhammed Pakpur’un da hayatını kaybettiği bildirildi. Yarı resmi ajanslar ayrıca Polis Komutanlığı İstihbarat Teşkilatı Başkanı Gulamrıza Rızaiyan’ın da yaşamını yitirdiğini duyurdu.
İsrail ordusu ise İran’da 40 üst düzey komutanın öldürüldüğünü iddia etti. Tel Aviv yönetimi, İran’ın batı ve orta kesimlerindeki hava savunma sistemlerinin büyük bölümünün etkisiz hale getirildiğini ve Tahran semalarında hava üstünlüğü sağlandığını öne sürdü.
Hamaney’in ölümünün ardından İran’da anayasal süreç başlatıldı. İran devlet televizyonunun aktardığına göre üç üyeli geçici liderlik konseyi oluşturuldu. Konseyde Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Yargı Erki Başkanı Gulamhüseyn Muhsini Ejei ve din adamı Ayetullah Ali Rıza Arafi yer aldı. Yeni lider seçilene kadar Veliyy-i Fakih makamının yetkilerinin bu konsey tarafından yürütüleceği bildirildi.
İran Devrim Muhafızları Ordusu, İsrail’e yönelik yeni dalga füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırısı başlatıldığını duyurdu. İsrail ordusu ise İran’dan yeni füzelerin ateşlendiğini ve hava savunma sistemlerinin devreye girdiğini açıkladı. İsraillilere sığınaklardan çıkmamaları yönünde uyarı yapıldı.
İran ordusu ayrıca Basra Körfezi ve Irak Kürt Bölgesel Yönetimi bölgelerindeki ABD üslerini bombaladığını iddia etti. Ancak söz konusu saldırılar Irak makamları ve ABD tarafından henüz doğrulanmadı.
İran devlet televizyonu, Hürmüz Boğazı’ndan “uyarıları dikkate almadan yasa dışı geçiş” yaptığı belirtilen bir petrol tankerinin vurulduğunu duyurdu. Tankerin alevler içinde olduğu ve batmak üzere bulunduğu görüntüler paylaşıldı. İran donanması, ABD-İsrail saldırıları nedeniyle boğazdan geçişlerin kapatıldığını açıkladı.
Başkent Tahran’da sabah saatlerinden itibaren art arda patlama sesleri duyuldu. Tebriz, Kerec, Urumiye ve Meşhed kentlerinde de saldırıların sürdüğü bildirildi. Meşhed’de İmam Rıza Türbesi yakınındaki bir askeri birlikte patlama meydana geldiği açıklandı.
İsrail ordusu, İran’ın batısındaki Tebriz havaalanında kalkışa hazırlanan F-5 ve F-4 tipi iki savaş uçağını imha ettiğini iddia etti. Açıklamada saldırıların İran Hava Kuvvetleri’nin faaliyetlerini zayıflatma amacı taşıdığı belirtildi.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ilk gün başlattığı saldırılarda 200’den fazla kişinin hayatını kaybettiği, 747’den fazla kişinin yaralandığı açıklanmıştı. Güney İran’daki Minab kentinde bir kız ilkokuluna düzenlenen saldırıda ise en az 108 çocuğun öldüğü bildirildi.
İran Kızılayı, Tahran’daki Kızılay binası ve bazı hastanelerin çevresinin hedef alındığını duyurdu. Katar’ın başkenti Doha’da ise füze engelleme sırasında düşen parçalar nedeniyle sanayi bölgesinde yangın çıktığı açıklandı.
İran lideri Hamaney’in hayatını kaybettiğinin duyurulmasının ardından Irak’ta 3 günlük yas ilan edildi. Irak hükümeti, askeri operasyonların derhal durdurulması çağrısında bulundu.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise Farsça yayımladığı video mesajda İran yönetimine ait binlerce hedefe saldırı düzenleyeceklerini ileri sürdü. Netanyahu, İran halkına sokaklara çıkma çağrısı yaptı.
Bölgede çatışmaların tırmanması, küresel enerji piyasaları ve uluslararası güvenlik dengeleri açısından ciddi riskler barındırıyor. Gelişmeler anbean takip ediliyor.
